Robert ten Brink

Naar aanleiding van het TV-programma Café de Liefde interviewt Ilse van der Velden van de VPRO-gids mensen van naam, in wier werk de liefde een grote rol speelt. De interviews zijn op deze site in zijn geheel na te lezen.

‘All you need is love heeft me een kijkje in de keuken gegeven van het liefdesleven van heel veel mensen. Ik heb jarenlang het land doorkruist voor het programma. Verbroken relaties, daar ging het meestal om. Vaak was er van alles aan vooraf gegaan. Toestanden. Waarom willen die mensen dat dan, weer bij elkaar komen? Mijn conclusie is dat het meestal toch is uit zelfmedelijden of uit onzekerheid. Niet omdat ze zoveel van die ander houden. Dus dat is eigenlijk helemaal niet eerlijk. Het had meer met die mensen zelf te maken dan met hun geliefde.

Dat speelt in de liefde sowieso. Liefde heeft alles met jezelf te maken en minder met de ander. Mensen proberen toch vaak een soort ideaalbeeld te creëren. Misschien is liefde niets anders dan een projectie van je zelfbeeld op de ander. Liefde is dat mensen dénken dat ze verliefd zijn. Liefde is iets egoïstisch. Gemeten aan wat ik om me heen zie, is het dat in de praktijk in elk geval. Liefde is natuurlijk een positieve emotie, maar je moet er veel energie in steken om het levend te houden, het gaat niet vanzelf.

Liefde is iets heel moderns; tachtig jaar geleden was een huwelijk nog gewoon puur economische noodzaak. Daar was vaak weinig romantisch aan. Het is pure luxe, liefde. Tegenwoordig móet het allemaal leuk zijn. Een kind krijgen, trouwen: het moet één grote roze wolk zijn. Je trouwdag móet de mooiste dag van je leven zijn – ik geloof dat de normaalste manier om je jawoord te geven tegenwoordig in een luchtballon is.

Liefde is niet onvoorwaardelijk. Het krijgen van een kind, dát is onvoorwaardelijk. Omdat er dan voor het eerst iemand anders belangrijker is dan jijzelf. Een geliefde is geen deel van jezelf, een kind wel. Als mijn huis afbrandt, ren ik eerst de kinderkamers binnen.’

Experimenteren
‘Ik ken heel veel mensen die al heel lang bij elkaar zijn en ik ken heel veel mensen die uit elkaar willen. Soms denk ik dan: doe jij je best maar een beetje. Maar je hebt ook stellen die elkaar gek maken, écht kapot maken. Die moeten uit elkaar. Ik was eens op bezoek bij een vriend van me in het buitenland. Zijn vrouw, een heks was het, kwam bij hem op de leuning zitten, keek misprijzend om zich heen en sprak de legendarische woorden: “I don’t like ze curtains, I don’t like ze carpet, and I don’t like you.” Geringschattend. Hij zei altijd: ik wil heel graag scheiden, maar ik kan het niet betalen. Het is natuurlijk een anekdote die ik vaker heb verteld. Hij is namelijk nogal veelzeggend, vind ik.

Wat ik leuk vind om te zien zijn stellen, waarvan je in één oogopslag weet dat ze bij elkaar passen. Ik zie het sterk op de school van de kinderen, bij ouderavonden en dergelijke. Al die ouders. Het zijn bepaalde types; je hebt de losbollen, makkelijk met geld en ze houden van een wijntje. En je hebt er, die op de penning zijn. En dat hokt dan bij elkaar. Het gekke is, dat het vaak toch werkt.

Mijn eerste echte liefde was zo rond m’n negentiende, twintigste. Je kon naar hartenlust experimenteren; het was nog voor het aidstijdperk. Het was begin jaren zeventig en je had toen de film Women in Love, naar het boek van D.H. Lawrence, met Glenda Jackson. Dat ging ook over grootse, meeslepende gevoelens, hetzelfde als wat ik toen ervoer. Ja, daar valt niets tegenin te brengen. Daar word je volledig in meegezogen. Het is misschien een rare vergelijking in dit verband maar het is een beetje het gevoel van dat brandende huis binnengaan om je kind te redden: je denkt er niet bij na, het gebeurt. We vierden mijn 21ste verjaardag in de Moulin Rouge in Parijs. Het heeft al met al anderhalf jaar geduurd. Zij ging er met een ander vandoor. Dat was verschrikkelijk. Achteraf denk je: het was niet écht. Maar dat weet je later pas, als je iemand hebt gevonden waarmee het wél echt is. Die alles heeft. De ware.’

Varken
‘Ware liefde bestaat uit veel meer dan lust en seks. Het is het instinctieve gevoel dat je elkaar vooruit kunt helpen in het leven. Dat voel je in een bliksemslag. Het is wat mensen “maatjes” noemen – ik vind dat trouwens een verschrikkelijke term. Eng. Net als soulmate. Het is iemand die je kunt vertrouwen. Die het beste met je voorheeft. Het is niet eendimensionaal. Niet alleen: wat een lekker wijf, want dat verdwijnt. Als alles weg is, moet je wel nog vriendjes kunnen zijn.

Het leuke is dat Roos en ik elkaar leerden kennen toen we nog helemaal niks hadden. Van het eerste autootje tot de eerste nacht in een mooi hotel of weet ik veel wat voor onzin allemaal – lullige dingen – je hebt het allemaal samen meegemaakt, en dat maakt dat je een enorme bagage hebt samen. En wat wij merken: je wordt enorm symbiotisch. Dat ik denk goh, wat zijn de gordijnen vies, en dat Roos dan zegt: ik ga die gordijnen weer eens wassen.
Je moet wel je eigen leven hebben. In contactadvertenties lees je vaak dat mensen een partner zoeken met dezelfde hobby’s. Maar daar gaat het niet over. Liefde gaat toch niet over of je wel of niet van biljarten houdt? Kom nou zeg. Het moet een combinatie zijn van aantrekkingskracht en een onbewust gevoel van contact hebben.
Mijn grootste angst in de liefde? Ach, angst… Dat zij op een dag zegt: je bent een vies onaantrekkelijk varken, en ik heb al het geld naar een rekening in het buitenland gesluisd. Dat je wordt uitgezogen en op straat wordt gezet bij het grof vuil. Dat het allemaal niet echt blijkt te zijn. Dat is wat je ziet in zoveel relaties: hij, of zij, heeft al drie jaar een ander. Of nog veel langer.

Waar ik op hoop is dat ik later in een schommelstoel zit met een kleinkind op schoot. “When I’m Sixty-Four”, zoals in het Beatlesliedje. Ik ben altijd van het harmoniemodel geweest. Voor mij zit het ’m in het kleine geluk. Zolang de cappuccinomachine het doet en de ramen zijn gelapt en de kinderen gezond, dan ben ik tevreden. In die volgorde ja, haha. Ach, je moet jezelf niet te serieus nemen. En zeker niet in de liefde.’

Over Robert ten Brink
Robert ten Brink (1955) volgde de Academie voor Kleinkunst. Voor hij in 1981 overstapte naar televisie was hij radio-dj bij de KRO (o.m De Noenshow). Op televisie presenteerde hij Cijfers en letters, Het jeugdjournaal en Lingo. Voor VPRO Radio 3 werkte hij mee aan De wilde wereld (1984-1986). Vanaf 1992 is hij presentator van All You Need is Love, dat in 1993 de Gouden Televizier-ring ontving. Ten Brink is ook presentator van Lotto weekend miljonairs.

Door Ilse van der Velden